ABD Boğazlarda Ayrıcalık İstiyor...Başlık, önümüzdeki dönemde uzun süre gündemi etkileyecek ABD istemlerinin önemli bir halkasını içeriyor.Temel hedef şu:Karadeniz'e hâkim olmak!Bir süredir dış basında da satır aralarında dile getirilen bu ABD isteminin usul usul ısınmaya, şekillenmeye başladığı dikkati çekiyor. Kafkaslar. Balkanlar, Rusya ve Türkiye dörtgeninin ortasındaki Karadeniz'de etkin olan güç, Avrasya'nın kontrolünde de büyük bir ivme kazanmış olacak.Bu pencereden bakınca, Batı'nın Ukrayna ve Gürcistan'daki iktidar değişikliğine verdiği önemin altında yatanlar daha net ortaya çıkıyor.1 Mart 2003 tezkeresi sürecinde ABD'nin Türkiye'nin pek çok bölgesindeki havaalanı ve limanı kullanmak istediğini, bunların arasında Samsun ve Trabzon'un da olduğunu hem bu sütunlarda hem gazetenin manşetinde işledik. O dönemin hedeflerine tam olarak oturmayan bu istemin uzun vadeli bir stratejinin parçası olduğu görülüyor. ***ABD'nin Karadeniz'de etkin olması için her şeyden önce burada deniz gücünün bulunması gerekiyor. Bunu engelleyen başlıca durum İstanbul ve Çanakkale boğazlarının uluslararası kullanımını biçimlendiren Montrö Sözleşmesi.Mustafa Kemal'in çağı aşan öngörüsüyle Lozan'ın ardından ince ince örüp 1936'da taraf ülkelerin kabul etmesini sağladığı uluslararası antlaşma bugün de geçerliliğini koruyor. Antlaşmanın bazı temel hükümleri şöyle:- Uluslararası Boğazlar Komisyonu kaldırılacak.- Boğazlar askerden arındırılacak.-  Ticaret gemilerine Boğazlar'dan serbest ge­çiş hakkı tanınacak.-  Karadeniz'de kıyısı bulunmayan devletlerin barış zamanında Boğazlar'dan Karadeniz'e geçecek savaş gemilerinin sayısı transit halinde 9'u geçmeyecek. Bu gemiler Karadeniz'de 21 gün­den fazla kalamayacak.- Türkiye'nin de taraf olduğu bir savaş anında, Karadeniz'de kıyısı bulunmayan devletlerin savaş gemilerine Boğazlar'ı açma-kapatma yetkisi Tür­kiye'nin olacak.***ABD, Montrö'nün savaş gemileriyle ilgili bölümlerinin kendisine uygulanmasını istemiyor.Tıpkı, incirlik ve benzer yerleri kullanmak için istediği ayrıcalıkları Boğazlarda da Önümüze koyuyor:Geçişte sınırlama olmasın, bildirim olmasın, özel koşul olmasın...ABD, Bulgaristan ve Romanya'da üs kurma ça­lışmalarına çoktan başladı. Buralarda deniz üssünün de planlanması halinde gemileri helikopterle taşıyacak değil. Boğazlar kaçınılmaz bir geçiş yolu olacak.ABD'nin böyle bir ayrıcalık elde etmesi halinde buna ilk karşı çıkan Rusya, ardından da AB olacaktır Montrö'ye taraf öteki ülkeler de sıraya girecektir. Böyle bir durum Boğazlar'ın kontrolünü de tartışmalı hale getirecektir.ABD'nin "Boğazlar') bana Montrö hükümlerini dikkate almadan aç" istemi Türkiye'ye iletildi. Cumhuriyet'in daha önce gündeme getirdiği, ilk aşamada yalanlanan ancak zamanla doğruluğu resmi ağızlardan da dile getirilen pek çok ABD istemi oldu. Boğazlar'a ilişkin istemler de aynı sürecin yolcusu olabilir!AKP iktidarı Türkiye'yi "her şeyin istenebileceği ülke" konumuna getirdiği için ABD de ülkemizi tümüyle bir lojistik üs ve geçiş köprüsü olarak kullanmak üzere planlar yapıyor.Karadeniz konusu derin, inmeye ve incelemeye devam edeceğiz...(Mustafa Balbay; CUMHURİYET Gazetesi; 21  Nisan 2004)