Yat sahipleri için Göcek ve Dalaman'da 'MapaŞamandıra Projesi' hayata geçirilmişti. Su altına bırakılan tonozlar ve koylara kurulan sistemle deniz çayırları korunması, yat turizminin düzenlenmesi ve bölge ekonomisine milyon dolarlık katkı sağlanması hedeflenen proje, Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülüyor. Projenin hızlıca hayata geçebilmesi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan "ÇED Gerekli Değildir" kararı alınmıştı. Ancak Muğla 2. İdare Mahkemesi, bilirkişi raporuna dayanarak Temmuz 2026'da "ÇED Gerekli Değildir" kararının yürütmesini oy birliğiyle durdurmuştu.
REVİZYON YAPILDI
MAHKEME kararının ardından Göcek-Dalaman koylarında mapa ve şamandıra projesinde revizyona gidildi. Proje için Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreci resmen başladı. Türkiye Çevre Ajansı Başkanlığı tarafından hazırlanan Proje Tanıtım Dosyası (PTD), Muğla Valiliği'ne sunulurken, dosya Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 16. maddesi kapsamında incelendi ve proje için ÇED sürecinin başlatıldığı kamuoyuna duyuruldu.
EKOSİSTEMİ KORUNUYOR
PROJENİN temel hedefi, Göcek-Dalaman koylarında teknelerin güvenli ve kontrollü şekilde bağlanmasını sağlamak, kontrolsüz demirleme faaliyetlerinden kaynaklanan çevresel zararları azaltmak ve özellikle deniz çayırları başta olmak üzere hassas denizel habitatları korumak olarak açıklandı. Ayrıca teknelerin kıyıdaki ağaçlara bağlanmasının önüne geçilmesi, deniz tabanının korunması, atık yönetiminin etkin şekilde yürütülmesi ve sualtı arkeolojik değerlerinin korunması da projenin öncelikli hedefleri arasında yer alıyor. Daha önce 6 Şubat 2025 tarihinde "ÇED Gerekli Değildir" kararı verilen projede, teknik incelemeler sonucunda kapsamlı revizyonlara gidildi. Revizyon kapsamında kara mapaları tamamen projeden çıkarıldı, yerine deniz içine monte edilecek deniz mapaları planlandı.
Şamandıra sistemleri daha uygun ekipmanlarla değiştirildi. Deniz çayırlarını koruyacak şekilde mapa ve şamandıraların konumları yeniden düzenlendi. Hamam Koyu ve Domuz Adası etapları proje kapsamından çıkarıldı. Göcek Merkez'deki yüzer ponton sistemleri iptal edildi. Daha önce planlanan 22 servis pontonu ile bunlara ait 88 tonoz projeden çıkarıldı. Revizyonla birlikte proje alanı 90,20 kilometrekareden 86,73 kilometrekareye düşürüldü. Planlama yapılan koy sayısı 20'den 17'ye indirildi. Tekne bağlama kapasitesi ise 864 tekneden 856 tekneye revize edildi. Yeni kapasite dağılımı şu şekilde olacak: 876 şamandıra, 876 tonoz, 896 deniz mapası, toplam 856 tekne bağlama noktası.
KAPASİTE ARTTI
YENİ düzenlemeyle küçük tekne sayısında azalma yaşanırken, orta boy ve büyük tekneler için ayrılan bağlama kapasitesi önemli ölçüde artırıldı. Revize edilen plana göre; 5-8 metre tekneler: 80 adet; 8-20 metre tekneler: 429 adet; alagra bağlama sistemi: 89 adet; 20-40 metre tekneler: 238 adet; 40 metre üzeri tekneler: 20 adet olacak. Revizyon kapsamında yapılacak montaj çalışmalarının yılda 6 ay, günde iki vardiya halinde yürütülerek 180 gün içerisinde tamamlanması planlanıyor. İnşaat sürecinde yaklaşık 70 personel görev alacak. Projenin mevcut işletmesi ise çalışmalar sırasında kesintiye uğramadan devam edecek. İşletme aşamasında üç vardiya halinde toplam 44 personel görev yapmayı sürdürecek. Tam kapasiteyle çalışması halinde proje kapsamında bağlama sistemi kullanan 856 teknede yaklaşık 7 bin 160 kişinin bulunabileceği öngörülüyor.
Projede yapılacak tüm montaj çalışmalarında deniz biyologları ve hidrobiyologların hazırladığı raporlar esas alınacak. Şamandıra ve tonoz sistemlerinin yerleri belirlenirken Posidonia oceanica deniz çayırları, diğer hassas bentik habitatlar, deniz tabanı yapısı, su derinliği ve biyolojik çeşitlilik dikkate alındı. Beton tonoz bloklarının yalnızca deniz çayırlarının bulunmadığı alanlara yerleştirileceği belirtilirken, montaj sırasında dip taraması veya deniz tabanında düzeltme çalışması yapılmayacağı ifade edildi.
Proje dosyasında dikkat çeken değerlendirmelerden biri de yeni sistemin bölgeye ilave tekne çekmeyeceği yönündeki açıklama oldu. Dosyada, amaçlarının yeni bir tekne kapasitesi oluşturmak değil, halihazırda Göcek-Dalaman koylarını kullanan tekneleri kayıtlı ve kontrollü bağlama sistemine yönlendirmek olduğu vurgulandı. Sahil Güvenlik Komutanlığı projede güvenlik açısından sakınca bulunmadığını bildirirken, iki yüzer ponton sisteminin revizyon kapsamından çıkarıldı.
DENİZ HABER AJANSI
