Küresel ısınma ve eriyen buzullarla birlikte ticari rotaların kuzeye kayışı hız kesmeden devam ediyor. Arktik Konseyi Deniz Çevresini Koruma Çalışma Grubu (PAME)'nin hazırladığı rapor 2025 yılında “Polar Code” bölgesi içinde faaliyet gösteren tekil gemi sayısının 1812’ye ulaştığını ortaya çıkardı. PAME’nin Arktik Gemi Trafiği Veri Sistemi (ASTD) üzerinden takibe başladığı 2013 yılına kıyasla bu rakam yüzde 40’lık bir artışa işaret ediyor.
1812 Gemi Buzları Aştı
Veriler sadece gemi sayısının artmadığını aynı zamanda gemilerin bölgedeki faaliyet yoğunluğunun da katlandığını gösteriyor. 2013 yılında Arktik gemi trafiği bölgesinde toplam 6,1 milyon deniz mili yol kat edilirken, bu rakam 2025 yılında yüzde 95 artışla 11,9 milyon deniz miline yükseldi. Özellikle Rusya’nın Arktik kıyıları boyunca ve maden tedarik zincirlerinde gemilerin yıl içinde birden fazla sefer yapması bu artışta etkili oldu.
Petrol Tankerleri 4 Katına Çıktı
Sektörel bazda bakıldığında balıkçı gemileri hala en büyük grubu oluştururken, en çarpıcı büyüme enerji taşımacılığında yaşandı. Ham petrol tankerlerinin son 12 yılda sayıları dört katına çıktı. 2017 sonlarına kadar Rusya’nın Arktik sularında hiç LNG trafiği kaydedilmezken, 2025 yılında 40 farklı LNG tankeri bölgede operasyon yaptı.
Genel kargo gemileri, Vostok Oil ve Arctic LNG 2 gibi dev endüstriyel projelere malzeme taşımak için bölgeyi yoğun şekilde kullandı. Kanada tarafında ise dünyanın en zengin demir cevheri yataklarından biri olan Mary River Madeni, Baffin Körfezi’ndeki dökme yük trafiğini patlattı. Sadece bu maden için gemiler 2025 yılında 130 bin deniz milinden fazla yol kat etti.
Yaptırımlar Rusya Rotasını Frenledi
Genel tablo büyüme gösterse de, jeopolitik gerilimler haritayı etkiledi. Rusya’nın iddialı Kuzey Deniz Yolu (NSR) projesindeki trafik, Batı’nın uyguladığı yaptırımlar nedeniyle son dönemde plato çizdi. Finansman, gemi inşası ve sigorta süreçlerinde yaşanan zorluklar, Rus enerji projelerinin planlanan genişlemesini yavaşlattı.
Raporu değerlendiren PAME Genel Sekreter Yardımcısı Hjalti Hreinsson trafiğin ana kaynağının doğal kaynaklar olduğunu vurguladı. Hreinsson, “Diğer deniz bölgelerine kıyasla Arktik’te hala nispeten az gemi var, bu nedenle birkaç büyük endüstriyel proje bile istatistikleri önemli ölçüde değiştirebiliyor” dedi.
Arktik’te gemi trafiği hala büyük ölçüde mevsimsel kalmaya devam ediyor. Deniz buzunun en aza indiği Eylül 2025’te 1060 gemi ile yıllık trafiğin yüzde 58’i bu dönemde gerçekleşti.
DENİZ HABER AJANSI
