Karadeniz’de savaşın deniz ticaretine etkileri giderek ağırlaşıyor. Güvenlik riskinin Ukrayna ve Rusya limanlarının dışına taşması, bölgedeki ge­mi trafiğini önemli ölçüde daraltırken armatörler sefer yapamadıkları gemilerin maliyetini karşılamakta zorlanıyor.Dünya Gazetesi’nden Aysel Yücel’in haberine göre  DEİK Türkiye-Ukrayna İş Konseyi Başkanı Ziya Uzel, Karadeniz’deki gelişmelerin yalnızca deniz taşımacılığını değil, hammadde tedarikinden üreti­me, ihracattan finansmana kadar bütün ticaret zincirini etkilediğini söyledi.

Ziya Uzel, Boğaz’dan geçen gemi sayısının son 3-3,5 ayda normal seviyesinin yüzde 15’ine gerilediği­ni belirtti. Karadeniz’de güvenlik tehdidinin giderek genişlediğine dikkat çeken Uzel, yalnızca savaşan ülkelerin limanlarına giden gemilerin değil, bölgedeki diğer limanlara uğrayan gemilerin de hedef olabildiğini ifade etti.

Sefer yapamayan gemilerin armatörler üzerindeki yükü de büyüyor. Uzel, özellikle koster tipi gemilerin başka coğrafyalarda çalış­ma imkânının sınırlı olduğunu, bu nedenle Karadeniz ve çevresinde beklemek zorun­da kaldıklarını söyledi. Daha önce günlük 400-600 dolar seviyesinde olan gemilerin barınma ve yanaşma ücretlerinin bugün arz-talep nedeniyle 2 bin dolara çıktığını belirten Uzel, personel maaşları, elektrik, kumanya ve sigorta giderlerinin de de­vam ettiğini kaydetti.

Uzel, 3 bin tonluk bir geminin yanaşma ve barınma giderlerinin yanı sıra personel ve sigorta maliyetleri de bulunduğuna dikkat çekerek, hiçbir gelir elde edilmese bile gemiyi bekletmenin aylık toplam maliyetinin 70-75 bin doları bulduğunu ifade etti.

Alternatif rotalar ihtiyacı karşılamıyor

Karadeniz’deki tıkanıklık, özellikle demir cevheri, kömür ve tahıl gibi yüksek hacimli yüklerin taşınmasında ciddi sorun yaratıyor. Bu yüklerin karayolu ve demiryoluyla taşınmasının hem daha pa­halı hem de kapasite açısından sınırlı olduğunu belirten Uzel, alternatif güzergâh arayışlarının firmalara ek mali­yet getirdiğini söyledi.

Tuna Nehri üzerinden Romanya limanlarına yapılan aktarmalarla TIR, demiryo­lu ve denizyolu kombinas­yonlarının kullanıldığını anlatan Uzel, Hazar Denizi güzergâhının da Rusya tarafından değerlendirildiğini belirtti. Ancak Hazar’da navlunların 100-110 dolar seviyesine çıkarak dört-beş kat arttığını kaydeden Uzel, bu güzergâhların mevcut ticaret hacmini karşılayabilecek kalıcı çözümler olmadığını dile getirdi.

Firmalar için finansman desteği çağrısı

Karadeniz’deki aksamanın firmaları daha yüksek stok tutmaya ve alternatif tedarik zincirlerine yönelmeye zorladığını belirten Uzel, bunun işletmelerin finansman ihtiyacını artırdığını söyledi. Üretim ve teslimat sürelerinin öngörülemez hale geldiğini, tahsilatların gecikmesinin işletme sermayesini zorladığını ifade eden Uzel, yalnızca armatörlerin değil, ihracatçı ve ithalatçıların da desteğe ihtiyacı olduğunu vurguladı.

Kamuya finansman ve teminatlara erişim konusunda kolaylık sağlanması çağrısı yapan Uzel, Türkiye’nin limanları, lojistik altyapısı ve coğrafi konumuyla alternatif taşımacılık çözümlerinde önemli rol üstlenebileceğini söyledi. Uzel, ticaretin eski hacmine ulaşabilmesi için öncelikle güvenli limanların ve gemi seferlerinin yeniden sağlanması gerektiğini belirtti.

Türkiye'de buğday fiyatı son üç ayda yüzde 55'e yakın arttı

Rusya ve Ukrayna'nın dünya tahıl üretiminin yüzde 32'sini karşıladığını hatırlatan Uzel, bölgede yaklaşık 60 milyon ton tahılın dışarı çıkmayı beklediğini söyledi. Alternatif güzergâhların bu hacmi taşımakta yetersiz kaldığını belirten Uzel, Güney Amerika’dan tedarikin de küçük ve orta ölçekli işletmeler açısından kolay olmadığını ifade etti. Karadeniz’den 3-5 bin tonluk partilerle ürün alabilen işletmelerin, Güney Amerika’dan 30-60 bin tonluk gemilerle yapılan taşımaların gerektirdiği finansmana ulaşmasının güç olduğunu kaydetti.

Uzel, Türkiye’de buğday fiyatının iki buçuk-üç ay önce 200- 220 dolar seviyesindeyken son i dönemde 310-315 dolara yükseldiğini belirtti. Güvenlik sorununun çözülmemesi halinde lojistik maliyetlerin gıda fiyatlarına yansımasının derinleşeceği uyarısında bulundu.

Türkiye’nin rolü kritik

Ziya Uzel, Türkiye’nin daha önce Birleşmiş Milletler ile birlikte tahıl koridorunun oluşturulmasında üstlendiği rolün benzerinin yeniden önem kazandığını söyledi. Uzel, kalıcı çözümün güvenliğin sağlanması ve savaşın taraflarının ortak bir zeminde buluşmasından geçtiğini ifade etti.

DENİZ HABER AJANSI