ABD’nin, Çin’in Panama Kanalı’ndaki nüfuzunu zayıflatma girişimiyle başlayan krizin etkileri devam ediyor. Panama hükümeti, Çinli yetkililerin Panama bayraklı gemilere yönelik denetim ve alıkoyma faaliyetlerini artırmasının ardından ortaya çıkan krizi çözmek için Pekin'e heyet gönderdi.
Financial Times'ın aktardığına göre heyet, Panama bayraklı gemilere yönelik uygulamaların sonlandırılması için Çinli yetkililerle görüşecek.
İran savaşıyla Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin durma noktasına gelmesi kanalın küresel ticaret açısından önemini daha da artırdı.
ABD ve İsrail'in saldırılarıyla 28 Şubat'ta patlak veren savaşın ardından Panama Kanalı'ndaki günlük gemi trafiği yaklaşık yüzde 20 arttı. Kanal, ABD'nin Güney Körfez kıyılarından yük almak isteyen Asyalı şirketler için özellikle hayati önem taşıyor.
Çin Deniz Güvenliği İdaresi verilerine göre Pekin, mart-haziran döneminde Panama bayraklı gemilere yönelik alıkoyma işlemlerini, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla 4 kat artırdı. Sözkonusu dönemde 431 Panama bayraklı gemi alıkonulurken, 2025'in aynı döneminde bu sayı 98'di.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian, pazartesi günkü açıklamasında denetimlerin "deniz trafiğinin güvenliğini ve düzenini sağlamak" amacıyla yapıldığını bildirmişti. Çin limanlarına yanaşan gemilerin yalnızca yüzde 20'sinin Panama bayrağı taşımasına rağmen deniz kazaları ve ölümlerin yüzde 50'sinden bu gemilerin sorumlu olduğunu savunmuştu.
İki ülke arasındaki gerilim, Panama'nın şubat ayında Hong Kong merkezli CK Hutchison tarafından işletilen iki limanın kontrolünü devralmasıyla tırmanmıştı.
Çinli iş insanı Li Ka-shing'in sahibi olduğu şirketin mahkeme kararına karşı açtığı dava sürüyor. Firma, Panama devletine ait Panama Limanları Şirketi'nin (PCC) hukuka aykırı şekilde davrandığını, limanları "işgal ettiğini" savunuyor.
Balboa ve Cristobal adlı limanları işleten firma, ABD Başkanı Donald Trump'ın Çin'in Panama Kanalı'nın kontrolünü ele geçirdiğini iddia etmesiyle başlayan diplomatik krizin ortasında kalmıştı.
Buna çözüm olarak firma Panama Kanalı'nın iki yakasındaki stratejik limanlara ait hisselerini, Amerikan varlık yönetim şirketi BlackRock liderliğindeki konsorsiyuma 22,8 milyar dolar karşılığında satmayı 4 Mart'ta kabul etmişti. Ancak Pekin, sert tepki gösterdiği satış işlemleri hakkında inceleme başlatmıştı.
Panama Devlet Başkanı Jose Raul Mulino, haziran ayında yaptığı açıklamada Çin'in denetim ve alıkoyma işlemlerinin haklı bir gerekçesi bulunmadığını iddia ederek sorunun diplomatik yollarla çözülmesi gerektiğini söylemişti.
DENİZ HABER AJANSI
