Mersin Deniz Ticaret Odası (MDTO) ev sahipliğinde, Ankara Üniversitesi Deniz Hukuku Ulusal Araştırma Merkezi (DEHUKAM) ve Mersin Uluslararası Liman İşletmeciliği (MIP) iş birliğinde “Limanların Hukuki Rejimi Uluslararası Sempozyumu” düzenlendi.
Sempozyumda otonom gemiler, yapay zeka destekli akıllı limanlar, blok zinciri, siber güvenlik ve yeşil dönüşüm konularının liman işletmeciliğinde büyük değişikliklere yol açtığı ifade edildi. Ayrıca, ortaya çıkabilecek yeni sorumluluk ve güvenlik sorunlarına karşı hukuki altyapının güncellenmesi gerektiği belirtildi. Mersin Deniz Ticaret Odası (MDTO), Ankara Üniversitesi Deniz Hukuku Ulusal Araştırma Merkezi (DEHUKAM) ve Mersin Uluslararası Liman İşletmeciliği (MIP) iş birliğiyle düzenlenen bu sempozyumda, limanların artık sadece fiziksel alanlar olmadığı, aynı zamanda hukuk, teknoloji, güvenlik, çevre, kamu otoritesi ve uluslararası ticaretin kesiştiği stratejik merkezler haline geldiği kaydedildi Sempozyumda, teknolojik gelişmelerle birlikte limanların işleyişinde yaşanan değişim ve bu dönüşümün hukuki boyutları ele alındı. Limanların artık yalnızca gemilerin yanaştığı ve yüklerin elleçlendiği fiziki alanlar olmadığı belirtilirken; hukuk, teknoloji, güvenlik, çevre, kamu otoritesi ve uluslararası ticaretin kesiştiği stratejik merkezlere dönüştüğü ifade edildi.
Teknoloji ile hukuk arasındaki mesafe neden azaltılmalı?
MIP Finans Direktörü Erdal Tonguç, limanların etkin şekilde işletilmesinin yalnızca fiziksel altyapıya bağlı olmadığını belirtti. Tonguç, kurallar, yetkiler, sözleşmeler, sorumluluklar ve uluslararası standartların birlikte işlediği kapsamlı bir hukuki ekosistemin bulunduğunu söyledi.
Teknolojik dönüşümün beraberinde yeni hukuki sorunlar getirdiğine dikkat çeken Tonguç, akıllı limanlar, otomasyon, yapay zeka ve otonom sistemlerin çalışma biçimlerini hızla değiştirdiğini ifade etti.
Bu süreçte veri güvenliği, siber güvenlik, sorumluluk ve operasyonel süreklilik gibi konuların daha fazla önem kazandığını belirten Tonguç, “Teknoloji ile hukuk arasındaki mesafeyi ne kadar azaltabilirsek akıllı liman dönüşümünü de o kadar sağlam bir zemine oturtabiliriz” dedi.
Akıllı limanlarda yaşanan kazalardan kim sorumlu olacak?
MDTO Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Bedii Canatan da denizcilikteki teknolojik dönüşümün mevcut hukuki düzenlemeleri doğrudan etkilediğini söyledi.
Otonom gemiler, yapay zeka destekli akıllı limanlar, blok zinciri ve yeşil dönüşümün sektörün çalışma biçimini değiştirdiğini belirten Canatan, yeni dönemde önemli hukuki soruların gündeme geleceğini ifade etti.
Canatan; akıllı limanlarda meydana gelebilecek kazalarda sorumluluğun kime ait olacağı, otonom sistemlerin yol açtığı zararların hangi hukuk kuralları kapsamında değerlendirileceği, dijital işlemlerde hangi ülke hukukunun uygulanacağı ve yeşil dönüşümle ortaya çıkacak yeni yükümlülüklerin nasıl düzenleneceği gibi konuların öncelikli meseleler arasında yer aldığını kaydetti.
Bir limanın rekabet gücünün artık yalnızca rıhtım uzunluğu veya operasyonel kapasiteyle ölçülmediğini dile getiren Canatan, dijital altyapı, çevresel performans, enerji verimliliği, hukuki öngörülebilirlik ve uluslararası sisteme entegrasyonun da önemli kriterler haline geldiğini söyledi.
Deniz mekansal planlaması neden önem taşıyor?
Ankara Üniversitesi Deniz Hukuku Ulusal Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Önel, limanların küresel tedarik zincirlerinin devamlılığı, enerji güvenliği, deniz emniyeti ve çevrenin korunması açısından stratejik öneme sahip olduğunu belirtti.
Liman hukukunun artık yalnızca gemilerin limana giriş-çıkış şartları veya liman devletinin yetkileriyle sınırlı olmadığını ifade eden Önel, balıkçılık, enerji, deniz ulaştırması, turizm, deniz alanlarının korunması ve bilimsel araştırmalar gibi faaliyetlerin uyum içinde yürütülmesi için deniz mekansal planlamasının önem kazandığını söyledi.
Önel, Türkiye Deniz Mekansal Planlama Haritası’nın 16 Nisan 2025’te kamuoyuyla paylaşıldığını hatırlatarak, limanların da deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ve çevresel değerlerin korunmasını esas alan bütüncül planlamanın önemli unsurlarından biri olduğunu kaydetti.
Limanlar tedarik zincirlerinin merkezinde
TBMM 26. Başkanı İsmet Yılmaz ise limanların Türkiye’nin ticaret ve lojistik altyapısındaki stratejik konumuna dikkat çekti.
Limanların yalnızca ithalat ve ihracat kapıları olmadığını belirten Yılmaz, üretimden tüketime uzanan tedarik zincirlerinin önemli merkezleri olduğunu ifade etti.
Liman yatırımlarının demiryolları, karayolları, lojistik merkezleri ve gümrük sistemleriyle bütünleşik şekilde planlanması gerektiğini vurgulayan Yılmaz, Türkiye’nin Avrupa ile Asya arasındaki önemli ticaret güzergahlarının kesişim noktasında bulunduğunu söyledi.
Yılmaz, limanlar arasındaki rekabetin yalnızca liman kapılarında yaşanmadığını, yükün nihai varış noktasına ulaşmasına kadar devam ettiğini belirtti. Güçlü ve entegre bir lojistik altyapının Türkiye’nin küresel ticaretteki rekabet gücü açısından önem taşıdığını kaydetti.
Sempozyumda yapılan değerlendirmelerde, deniz ticaretinde teknolojik dönüşümün hız kazanmasıyla birlikte liman işletmeciliğinin de yeni bir döneme girdiği; bu dönüşümün güvenli, sürdürülebilir ve öngörülebilir şekilde ilerleyebilmesi için hukuki altyapının teknolojik gelişmelere paralel olarak güncellenmesi gerektiği vurgulandı.
DENİZ HABER AJANSI
