Avrupa’nın en büyük ve köklü çelik örgütlerinden EUROFER’in (Avrupa Çelik Birliği) geçtiğimiz ay, yılda yaklaşık 300 gemi söküm kapasitesi olan Aliağa’daki gemi söküm bölgesinin iş ve çevre kurallarına uyuluncaya kadar Avrupa’daki gemi geri dönüşüm işlemlerinden yasaklanmasını istemesi talebine karşı, Türkiye’den yeni bir hamle geldi.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Aliağa’daki gemi söküm sektörüne yönelik ‘Gemi Geri Dönüşüm Tesislerinin Yetkilendirilmesi Hakkında Yönetmelik’i hazırlayarak, bugün Resmi Gazete’de yayınladı.
"Gemi Geri Dönüşüm Tesislerinin Yetkilendirilmesi Hakkında Yönetmelik" Resmi Gazete'de yayınlandı. Yönetmelik, Türkiye’de faaliyet gösteren gemi geri dönüşüm tesislerinin uluslararası standartlara uygun şekilde yetkilendirilmesini ve faaliyetlerinin çevreye duyarlı yürütülmesini düzenliyor.
Gemi geri dönüşüm faaliyeti yürütecek tesisler için yetki belgesi zorunlu hale getirildi. Başvurular belge incelemesi ve saha denetimi sonrasında değerlendirilecek.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından ortaklaşa hazırlanan ve 22 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan “Gemi Geri Dönüşüm Tesislerinin Yetkilendirilmesi Hakkında Yönetmelik” ile birlikte, tesislerin faaliyetlerinden denetim süreçlerine kadar birçok alanda yeni kurallar getirildi.
Hong Kong’a tam uyum
Yönetmelik; Türkiye’deki tüm gemi geri dönüşüm tesislerinin, “2009 Gemilerin Emniyetli ve Çevreye Duyarlı Geri Dönüşümü Hakkında Hong Kong Uluslararası Sözleşmesi” kapsamına alınarak yetkilendirme ve çalışmaların bu usül ve esalara göre temin edilmesini amaçlıyor.
Yeni yönetmelik aynı zamanda Avrupa Çelik Birliği (EUROFER) ve Avrupa genelindeki geri dönüşüm endüstrisini temsil eden çatı kuruluş olan Recycling Europe’nın Türkiye’nin listeden çıkarılması talebine de bir yanıt niteliği taşıyor.
Uluslararası kurallara uyumlu yeni planlar
Yeni yönetmelikle Türkiye’de faaliyet gösteren gemi geri dönüşüm tesislerinin standartlara uygun şekilde yetkilendirilmesi zorunlu hale getirilirken, firmaların; “insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde faaliyet göstermesi”; “çevre kirliliğini önlemeye yönelik tedbirler alması”, “tehlikeli maddelerin yönetimi için özel prosedürler uygulaması”, “acil durum planlarını hazırlaması”, “çalışanların güvenliği için gerekli eğitimleri sağlaması” şart koşuldu.
En fazla beş yıllık olacak
Tüm gereklilikleleri yerine getiren tesislere Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından beş yıla kadar geçerli gemi geri dönüşüm yetki belgesi düzenlenecek. Tesis yetkilisi, gemi geri dönüşüm yetki belgesi geçerlilik süresi dolmadan en az altmış gün öncesinde bu belgenin yenilenmesi için bakanlığa başvuru yapacak.
En az bir yabancı dilde SRP
Tesis yetkilisince, bir geminin geri dönüştürülmesinden önce rehberler dikkate alınarak gemiye özgü bir gemi geri dönüşüm planını (SRP) hazırlanacak. Türkçe hazırlanacak olan SRP, onaylandıktan sonra İngilizce, Fransızca veya İspanyolca dillerinden birine tercüme edilecek. Her gemi için SRP onayı başvurusu, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na yapılacak.
Habersiz denetim döne
Yönetmeliğe göre Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, gerekli gördüğü durumlarda tesislerde önceden haber vermeden denetim gerçekleştirebilecek. İzin alınmadan gemi geri dönüşümü yapılması halinde sorumlu gerçek veya tüzel kişiler ile donatana ve geri dönüşüm yapılan tesisin sahibine birer milyon lira ceza kesilecek. Yine geri dönüşüm faaliyetinde çalışan her işçi için de 100 bin lira ceza verilecek. Tesise gemi yanaştırılması operasyonunda hükümlere ayrı hareket eden tesis yetkilisine ise 500 bin TL ceza verilecek.
31 Aralık 2028 ayrıntısı
Yönetmeliğin 5’inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında yer alan, “SRP onaylanması öncesinde kıyı tesisi uzmanı tarafından içeriğinin rehberlere uygunluğu kontrol edilir. Kontrol eden kıyı tesisi uzmanı ve kontrol tarihi SRP’de belirtilir”, 6’ncı maddesinin yedinci fırkasında yer alan, “SRFP onaylanması öncesinde kıyı tesisi uzmanı tarafından içeriğinin rehberlere uygunluğu kontrol edilir. Kontrol eden kıyı tesisi uzmanı ve kontrol tarihi SRFP’de belirtilir” ve 21’inci maddesinin üçüncü fırkasında yer alan, “Kıyı tesisi uzmanı tesis yetkilisince görevlendirilir. Kıyı tesisi uzmanının görev ve sorumluluklarının tanımı ile irtibat bilgileri SRFP ve SRP’de belirtilir” hükümleri 31 Aralık 2028 tarihinde uygulanmaya başlanacak. Diğer maddeler ise yönetmeliğin Resmi Gazete’de yayınlanmasıyla beraber başladı.
DENİZ HABER AJANSI
