Recycling Europe, EUROFER ve STK Shipbreaking Platform (STK Gemi Söküm Platformu), Avrupa Birliği’ne (AB) ortak bir çağrıda bulunarak gemi söküm sektöründeki çifte standartlara son verilmesini talep etti. Avrupa Komisyonu'nun üçüncü ülkelerdeki gemi söküm tesislerine yönelik teknik kılavuzları revize ettiği bu dönemde yayınlanan bildiride; Türkiye’nin Aliağa ilçesindeki tersanelerde yaşanan yasal muafiyetler ve işletme sorunları ele alındı. Sektörün önde gelen kuruluşları, Türk sivil toplum örgütleriyle birlikte, gerekli iyileştirmeler uygulanana kadar Türk tesislerinin AB Listesi'nden çıkarılması çağrısını yineledi.

AB Gemi Geri Dönüşüm Yönetmeliği çerçevesinde denetçiler tarafından kullanılan teknik kılavuzların güncellenmesi, üçüncü ülkelerdeki tersanelerin AB bayraklı gemileri geri dönüştürme yetkisini doğrudan belirliyor. Kuruluşlar, AB içi ve dışındaki geri dönüşüm tesisleri arasında adil bir rekabet ortamı yaratılması ve çevre standartlarının eşitlenmesi amacıyla değişiklikler yapılmasını istiyor.

"Türkiye'deki Tesisler ÇED ve Çevre İzinlerinden Muaf"

Yayınlanan ortak raporda, Türkiye'deki mevcut yasal çerçeveye ve denetim mekanizmalarına atıfta bulunuldu. Gemi söküm sektörünün taşıdığı yüksek risk profiline rağmen, Türkiye'de bu faaliyetlerin Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği ile Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) prosedürlerinden muaf tutulduğu belirtildi.

AB'deki geri dönüşüm tersanelerine uygulanan kurallara kıyasla, üçüncü ülkelerde net bir mevzuat yapısının bulunmaması ve izleme mekanizmalarının yetersiz kalması; hem Türkiye'de hem de Hindistan'da kötü atık yönetimi ve güvensiz çalışma koşulları gibi AB müfettişlerinin raporlarına yansıyan işletme sorunlarına yol açıyor.

Aliağa Tersaneleri İçin Ortak Talep

Türkiye'nin Aliağa kentinde bulunan tersanelerde sürekli olarak ciddi sorunlar yaşandığını belirten kuruluşlar, mevcut durumun düzeltilmesine yönelik adımlar atılana kadar bu tesislerin AB Listesi'nden çıkarılması gerektiğini savundu. Uygun bir çevresel izin ve izleme çerçevesinin eksikliğinin AB karar vericileri tarafından artık göz ardı edilemeyeceğini ifade eden birlikler, mevcut durumun çevreyi ve işçi sağlığını riske attığını, aynı zamanda listenin gemi geri dönüşüm sektörü için rol model olma amacını baltaladığını kaydetti.

Adil Rekabet ve Güvenli Söküm İçin 5 Kritik Öneri

Gemi geri dönüşümünde küresel standartları yükseltmek ve çifte standartları sonlandırmak adına Avrupa Komisyonu'na şu somut iyileştirme önerileri sunuldu:

Yöntem Yasakları: Gemi resmi olarak kıyıya yanaştırılması ve karaya indirilmesi yöntemleri kılavuzlarda açıkça yasaklanmalı, yalnızca tam izolasyon sağlayan tesislerde söküme izin verilmelidir.

Eşdeğer İzin Zorunluluğu: Üçüncü ülkelerdeki tesislerin, AB'dekilerle tamamen eşdeğer yasal sorumluluklar üstlenmesi; tersanelerin faaliyet sınırlarını netleştiren ÇED ve işletme izinlerini alması zorunlu tutulmalıdır.

Sistemden Çıkarma Mekanizması: Kurallara ve standartlara uyum sağlamayan tesislerin listeden geçici olarak askıya alınması veya tamamen sistemden çıkarılması için net bir zaman çerçevesi ve prosedür belirlenmelidir.

Küresel Mevzuat Entegrasyonu: Basel Sözleşmesi gibi uluslararası anlaşmalardan doğan, gemi sahiplerine ve devletlere yönelik tüm yükümlülükler bu kılavuzlara dahil edilmelidir.

Alt İşleme Tesislerinin Denetimi: Komisyonun değerlendirmeleri sadece tersanelerle sınırlı kalmamalı; bu tersanelerden çıkan ikincil ham maddeleri alan ve işleyen çelik fabrikalarını da kapsamalıdır. Bu tesislerin emisyon kontrol önlemleri AB standartlarına göre denetlenmelidir.

Kurum Temsilcilerinin Açıklamaları

STK Gemi Söküm Platformu İcra Direktörü Ingvild Jenssen, AB/EFTA üye devletleri ile üçüncü ülkeler arasındaki mevzuat farklılıklarının çifte standartların devam etmesine neden olduğunu belirten, "Avrupa'nın atık, atık su, emisyon, kirlilik ve güvenlik kuralları, üçüncü ülkelerdeki tüm tesislerin değerlendirilmesinde ölçüt olmalıdır. Hiçbir AB bayraklı geminin standart altı tersanelerde sökülmesine izin verilmemelidir," dedi.

Recycling Europe Politika Danışmanı Isabelle Radovan, bu kılavuz güncellemesinin üçüncü ülke ve AB tersaneleri arasındaki rekabeti eşitlemek için çok önemli bir fırsat olduğunu ve Komisyon'un Avrupa gemi geri dönüşüm endüstrisini destekleyecek güçlü bir sinyal göndermesi gerektiğini savunurken; EUROFER Paslanmaz ve Özel Çelikler ve Hammaddeler Direktörü Aurelio Braconi ise çelik işleme tesisleri dahil alt kademe yapılarda çevreye duyarlı yönetim (ESM) eşdeğerliğinin güçlendirilmesinin AB çevre politikasının bütünlüğü açısından şart olduğunu ifade etti.

Kuruluşlar, AB'de yapılmasına asla müsaade edilmeyecek gemiyi karaya oturtma veya indirme gibi uygulamaların Avrupa listesinde kabul görmeye devam etmesi halinde, AB'nin güvenli ve çevreye duyarlı geri dönüşüm misyonunun başarısız olacağı uyarısıyla açıklamalarını sonlandırdı.

DENİZ HABER AJANSI