Rusya-Ukrayna savaşının 4,5 yılı geride bırakmasına rağmen Karadeniz'deki çatışmalar dinmiyor. Son dönemde savaşan tarafların limanları, lojistik hatları ve seyir halindeki ticari gemileri hedef alması, Türkiye'yi de doğrudan etkiliyor.
DW Türkçe'nin haberine göre, Karadeniz'de Türk gemilerinin güvenliği giderek daha büyük bir sorun haline gelirken, saldırılar yalnızca deniz ticaretini değil, Türkiye'nin enerji ve gıda güvenliğini de tehdit ediyor.
TÜRK GEMİLERİ SEFERLERİ DURDURUYOR
Karadeniz'deki deniz ticaretinin önemli oyuncularından biri olan Trabzon Tersanesi'nin Yönetim Kurulu Başkanı ve İstanbul Denizcilik Stratejileri ve Araştırma Enstitüsü Başkanı Salih Zeki Çakır, bölgede faaliyet gösteren Türk bayraklı büyük kargo gemileri ile kıyı limanları arasında yük taşıyan küçük tonajlı kosterlerin sayısının 700'ü aştığını belirtiyor.
Karadeniz'de toplamda 2 binden fazla geminin faaliyet gösterdiğini söyleyen Çakır, bunların önemli bölümünü kosterlerin oluşturduğuna dikkat çekiyor. Çakır'a göre bu nedenle saldırılardan en fazla Türk gemileri etkileniyor.
Çakır, mevcut tabloyu şöyle değerlendiriyor:
“Şu anda gemilerimiz mal ve can güvenliği olmadığı için faaliyetlerini neredeyse tamamen durdurdu.”
Son dönemde Necibe, Ural, Yaşar ve Nadezhda adlı Türk sahipli veya Türk bağlantılı gemilerin saldırılardan etkilenmesi, tehlikenin boyutunu ortaya koydu. Dışişleri Bakanlığı da 3 Ağustos'ta Novorossiysk Limanı'ndan ayrılan Yaşar ve Nadezhda adlı Türk sahipli iki sivil geminin İHA saldırısına uğradığını ve personelin yaralandığını açıklamıştı.
AÇIKTA HASARLI GEMİLER BEKLİYOR
Saldırıların bir başka boyutu ise hasar gören gemilerin güvenli biçimde bölgeden çıkarılamaması.
Çakır, Karadeniz açıklarında saldırılar nedeniyle hasarlı ve başıboş şekilde bekleyen gemiler bulunduğunu, bu gemilerin taşıdığı yakıtın denize sızmasının ciddi bir çevre felaketine yol açabileceğini belirtiyor.
Savaşın ticari gemileri hedef almasının yalnızca can ve mal kaybına yol açmadığını vurgulayan Çakır, saldırıların sürmesi halinde özellikle kış aylarında Türkiye ve bölge ekonomilerinin ciddi zarar görebileceği uyarısında bulunuyor.
Karadeniz üzerinden taşınan petrol ve doğal gaz ürünleri, tahıl, kömür ve demir-çelik gibi stratejik ürünlerde yaşanabilecek aksamanın taşıma maliyetlerini artırması bekleniyor. Bu durumun başta akaryakıt ve gıda olmak üzere birçok üründe yeni fiyat artışlarını beraberinde getirebileceği belirtiliyor.
Çakır, saldırıların sona ermesi için Türkiye'nin hem Rusya hem de Ukrayna ile temasa geçerek çözüm aramasını istiyor.
ENERJİ GÜVENLİĞİ DE RİSK ALTINDA
Karadeniz'deki güvenlik krizinin Türkiye açısından bir başka kritik boyutu ise enerji.
Türkiye doğal gaz ihtiyacının yaklaşık yüzde 95'ini ithalatla karşılıyor. Enerji Politikaları Uzmanı Necdet Pamir'e göre bunun yüzde 36,3'ü Rusya'dan geliyor. Türkiye'nin ham petrol ve petrol ürünleri ithalatında da Rusya'nın payı yaklaşık yüzde 60 seviyesinde.
Pamir, Karadeniz'de güvenliğin ortadan kalkmasının Türkiye açısından enerji ithalatında ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye'nin bir yandan Karadeniz'deki doğal gaz üretimini artırmaya çalışırken diğer yandan Rusya'ya enerji bağımlılığını sürdürmesi, savaşın deniz taşımacılığı üzerindeki etkilerini daha önemli hale getiriyor.
AKKUYU İÇİN DE SORU İŞARETİ
Karadeniz'deki saldırılar, Rusya'nın Rosatom şirketi tarafından inşa edilen Akkuyu Nükleer Güç Santrali açısından da yeni bir güvenlik sorusu yaratıyor.
Santralin yakıt tedarikinde Rusya'ya bağımlı olması nedeniyle nükleer yakıtın Türkiye'ye ulaştırılması için kullanılacak güzergâhların güvenliği önem taşıyor. Karadeniz ve Türk Boğazları'ndaki risklerin artması, enerji güvenliği tartışmasına nükleer yakıt sevkiyatını da ekliyor.
ANKARA'YA MOSKOVA VE KİEV ÇAĞRISI
Karadeniz'de ticari gemilere yönelik saldırıların artması, Türkiye'yi zor bir dengeyle karşı karşıya bırakıyor. Ankara bir yandan NATO üyesi olarak Ukrayna ile ilişkilerini sürdürürken, diğer yandan enerji ve ticaret açısından Rusya'ya önemli ölçüde bağımlı.
Sektör temsilcileri, bu nedenle hükümetin Rusya ve Ukrayna ile daha yoğun diplomatik temas kurarak ticari gemilerin güvenliğini garanti altına alacak bir mekanizma oluşturmasını istiyor.
Karadeniz'de güvenli seyrüseferin yeniden sağlanamaması halinde sorun yalnızca armatörlerin ve denizcilerin sorunu olmaktan çıkacak; Türkiye'nin enerji arzından gıda fiyatlarına, dış ticaretten çevre güvenliğine kadar geniş bir alanda yeni risklerle karşı karşıya kalması kaçınılmaz hale gelecek.
KARADENİZ'DE SALDIRILARDAN ETKİLENEN TÜRK BAĞLANTILI GEMİLER
Kamuoyuna yansıyan olaylar arasında öne çıkan bazı gemiler şöyle:
Necibe: Reni çevresinde saldırıya uğradığı bildirilen Türk kargo gemisi. Gemideki 18 denizci daha sonra Ural tarafından kurtarıldı.
Ural: Necibe'nin mürettebatını kurtardıktan sonra Novorossiysk açıklarında saldırıya uğradı. Bir Türk denizci hayatını kaybetti, mürettebattan yaralananlar oldu.
Yaşar: 3 Ağustos'ta Novorossiysk'ten ayrıldıktan sonra İHA saldırısına uğrayan Türk sahipli sivil gemi.
Nadezhda: Yaşar ile aynı bölgede saldırıya uğrayan Türk sahipli sivil gemi. Saldırıda mürettebattan yaralananlar oldu.
ATA 2: Temmuz 2026 sonunda Karadeniz'de drone saldırısından zarar gördüğü bildirilen Türk bağlantılı gemiler arasında yer aldı. Geminin Panama bayraklı olduğu görülüyor.
Tuzla: Türk sahipli, Vanuatu bayraklı gemi; 2023'te Herson'da Rus bombardımanı sırasında isabet alarak ağır hasar gördü.
DENİZ HABER AJANSI
