Arktik’te küresel ısınmasın etkisiyle buzlar son iki yılda rekor derecede erirken, Kuzey Deniz Rotası’na ilgi giderek artıyor. Teslimat süresini yarı yarıya düşüren rotanın şimdilik sınırlı kapasitesi olsa da ilerleyen yıllarda Rusya-Çin-AB rekabetini artırması bekleniyor.
Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gerilim ve enerji sevkiyatındaki aksamalar, küresel ticarette gözleri Arktik'e çevirdi. Kürsel ısınma nedeniyle buzlar geri çekilirken Rusya kıyıları boyunca uzanan Kuzey Deniz Rotası (NSR), Asya-Avrupa taşımacılığında Süveyş'e alternatif olarak kendini göstermeye başladı.
Teslimatı 40 günden 18 güne düşüren rota
Uydu verilerine göre Arktik'te deniz buzu kış dönemine rağmen son iki yılda rekor düşüş kaydetti. Eriyen buzların ardından kuzeyde, güney rotalara kıyasla büyük zaman avantajı sunan yeni bir koridor oluştu.
Süveyş hattında 40 gün süren konteyner seferi, Arktik üzerinden yapıldığında yarıdan fazla düşerek 18 güne iniyor. Bu da hem maliyetlerde hem de operasyonel süreçlerde şirketlere büyük kazanç sağlıyor.
Öte yandan Orta Doğu'daki gerilim ve Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlik devam ederken enerji tedarikinin kesintiye uğraması, sigorta maliyetlerinin yükselmesi ve gemilerin alternatif rotalara yönelmesi Arktik'e ilgiyi daha da artırdı. Ancak buna rağmen rota halen mevsimsel koşullar, sınırlı altyapı ve yüksek maliyetler nedeniyle daha az tercih ediliyor.
Stratejik bir ulaşım arteri
2025'te Kuzey Deniz Rotası'ndan taşınan yük miktarı yaklaşık 37-38 milyon ton seviyesinde kalırken bunun küçük bir bölümünü uluslararası transit taşımacılık oluşturdu. Rusya bu hattı stratejik bir ulaşım arteri olarak görürken, Çin 'Kutup İpek Yolu' vizyonu kapsamında rotaya ilgi gösteriyor. Batı ülkeleri ise bölgedeki güvenlik ve seyrüsefer haklarına daha fazla odaklanıyor.
Çevresel riskler en büyük endişe
Öte yandan Arktik'te artan denizcilik faaliyetleri çevresel riskleri de beraberinde getiriyor. Karbon emisyonları, petrol sızıntısı riski ve deniz yaşamına yönelik tehditler, rota üzerindeki en büyük endişeler arasında. Uzmanlara göre Arktik rotasının geleceği ise temiz yakıt teknolojileri, güçlü uluslararası düzenlemeler ve dengeli diplomasiye bağlı olacak. Eriyen buzların açtığı bu yeni ticaret koridorunun kalıcı bir alternatif olup olmayacağı ise önümüzdeki yıllarda netleşecek.
DENİZ HABER AJANSI
